იყავით საქმის კურსში უსაფრთხოების სიახლეებზე „Tech Today“-სთან ერთად, რომელიც ყოველ დილით თქვენს ელფოსტაზე მოგეწოდებათ. თქვენი მობილური ტელეფონი პირადი და კონფიდენციალური ინფორმაციის საგანძურია. სწორედ ამიტომ, ის ჰაკერების მთავარ სამიზნეს წარმოადგენს, რომლებიც თქვენი მონაცემების მოპარვას ან კომპრომეტირებას ცდილობენ. მავნე აპლიკაციების, ვებსაიტების, ფიშინგ შეტევებისა და სხვა საფრთხეების მეშვეობით, თავდამსხმელს შეუძლია თქვენს მოწყობილობაზე კონტროლი მოიპოვოს ჯაშუშური პროგრამების (spyware) გამოყენებით. მაგრამ როგორ მივხვდეთ, არის თუ არა თქვენი ტელეფონი გატეხილი ან მოსმენილი? ასევე: კიბერშეტევების ნახევარი თქვენს ბრაუზერში იწყება: 10 აუცილებელი რჩევა უსაფრთხოებისთვის. ემი კლარკმა, სამომხმარებლო მიმოხილვების საიტის Techreport-ის მმართველმა რედაქტორმა, ტელეფონის გატეხვის საფრთხის შესახებ სასარგებლო გზამკვლევი შეადგინა. გზამკვლევი გვიზიარებს რჩევებს, თუ როგორ მივხვდეთ, არის თუ არა თქვენი ტელეფონი გატეხილი და როგორ ვებრძოლოთ ჰაკერს. **1. ბატარეა ჩვეულებრივზე სწრაფად იცლება.** თქვენს ტელეფონზე დაინსტალირებული ნებისმიერი ჯაშუშური პროგრამა (spyware) მუდმივად მუშაობს თქვენი აქტივობის სათვალთვალოდ და მონაცემების ჰაკერისთვის გასაგზავნად. ეს ნიშნავს, რომ თქვენი ბატარეა ჩვეულებრივზე სწრაფად დაჯდება. ყურადღება მიაქციეთ ბატარეის დამუხტვის ნებისმიერ უჩვეულო კლებას. შეამოწმეთ თქვენი ტელეფონის ბატარეის პარამეტრები, რათა დაადგინოთ, იკლებს თუ არა დონე უფრო დრამატულად. **2. თქვენი ტელეფონი ნელა მუშაობს.** თქვენი ტელეფონი ჩვეულებრივზე უფრო ნელა მუშაობს, თუ აპლიკაციები ითიშება ან იყინება? ეს შეიძლება იყოს ნიშანი იმისა, რომ ვიღაცამ თქვენს მოწყობილობაში შეაღწია. დააკვირდით, რამდენ ხანს სჭირდება აპლიკაციების გაშვებას ან სხვა მოქმედებების შესრულებას, რათა შეაფასოთ, ხომ არ ჩამორჩება მოწყობილობის მუშაობა. **3. უცნობი ავტორიზაციის მცდელობები.** სოციალური მედიის საიტები ზოგჯერ გაგაფრთხილებენ, თუ ისინი აღმოაჩენენ უჩვეულო ავტორიზაციის მცდელობას, მაგალითად, დღის უჩვეულო დროს ან შორეული მდებარეობიდან. ასეთმა შეტყობინებამ შესაძლოა მიანიშნოს, რომ ვინმემ თქვენს მობილურ მოწყობილობაზე კონტროლი მოიპოვა და თქვენი ანგარიშის მონაცემებით ცდილობს შესვლას. ამ შემთხვევაში, აუცილებლად შეცვალეთ დაზარალებული ანგარიშის პაროლი. **4. თავისუფალი მეხსიერება შემცირდა.** მიუხედავად იმისა, რომ ჯაშუშური პროგრამა (spyware) არ ჩანს, ის იკავებს ადგილს თქვენს ტელეფონზე. თუ ფიქრობთ, რომ თავისუფალი მეხსიერება დაკარგეთ, შეამოწმეთ გამოყენებული მეხსიერება პარამეტრებში. თუ ბოლო დროს არ დაგიინსტალირებიათ აპლიკაციები ან არ დაგიმატებიათ კონტენტი, ნახეთ, არის თუ არა გამოყენებული სივრცის რაოდენობა უფრო მაღალი, ვიდრე ბოლოს შეამოწმეთ. **5. აპლიკაციები, რომლებიც თქვენ არ დაგიინსტალირებიათ.** თუ აღმოაჩენთ აპლიკაციას, რომლის დაინსტალირებაც არ გახსოვთ, შესაძლოა, ჰაკერი იყოს პასუხისმგებელი. გადახედეთ თქვენს ტელეფონზე არსებულ ყველა დაინსტალირებულ აპლიკაციას და წაშალეთ ნებისმიერი, რომელსაც არ ცნობთ. **როგორ ვებრძოლოთ ჰაკერებს?** თუ ფიქრობთ, რომ თქვენი ტელეფონი გატეხილია ან მოსმენილია, როგორ შეგიძლიათ წინააღმდეგობის გაწევა? კლარკის ერთ-ერთი ინოვაციური შეთავაზებაა USSD კოდის გამოყენება. როგორც წესი, თქვენი მობილური ოპერატორის მიერ შემოთავაზებული USSD (Unstructured Supplementary Service Data) კოდები არის მოკლე ნომრების სერიები, რომლებიც შეგიძლიათ აკრიფოთ ტელეფონის კლავიატურაზე თქვენი ბალანსის შესამოწმებლად, ტექნიკური პრობლემების მოსაგვარებლად და სპეციალურ ფუნქციებზე წვდომისთვის. რაც უფრო უკეთესია, გარკვეულ USSD კოდებს შეუძლიათ გითხრათ, გადამისამართდება თუ არა თქვენი ზარები სხვა ტელეფონის ნომერზე, რაც იმის ნიშანია, რომ თქვენი მოწყობილობა გატეხილია. სხვა კოდებს კი შეუძლიათ გადამისამართების შეჩერება. ასევე: რა არის passkey? მარტივი ახსნა – და როგორ სჯობნიან ისინი პაროლებს. როგორც კლარკი განმარტავს, არსებობს ზარის გადამისამართების ორი ტიპი: პირობითი და უპირობო. პირობითი გადამისამართება ხდება მაშინ, როდესაც გარკვეული პირობა სრულდება, მაგალითად, ზარზე არ პასუხობთ ან ტელეფონს თიშავთ. უპირობო გადამისამართება ხდება ტელეფონის სტატუსის მიუხედავად. USSD კოდის გამოყენება მარტივია. უბრალოდ გახსენით „ტელეფონი“ აპლიკაცია, აირჩიეთ კლავიატურა და შეიყვანეთ კოდი. შესაძლოა, დაგჭირდეთ ზარის ღილაკზე დაჭერაც. წარმოგიდგენთ კლარკის მიერ რეკომენდებულ რამდენიმე სასარგებლო USSD კოდს. ასევე: რატომ არის თქვენი ტელეფონის ყოველდღიურად გადატვირთვა საუკეთესო დაცვა „ნულოვანი დაწკაპუნების“ შეტევებისგან. ასევე შეგიძლიათ ხელით გადააყენოთ iPhone ან Android ტელეფონი. iPhone-ზე გადადით პარამეტრებში (Settings), აირჩიეთ ზოგადი (General) და შემდეგ დააჭირეთ „iPhone-ის გადაცემა ან გადატვირთვა“ (Transfer or Reset iPhone). მომდევნო ეკრანზე აირჩიეთ „მთელი კონტენტისა და პარამეტრების წაშლა“ (Erase All Content and Settings) და მიჰყევით ნაბიჯებს ტელეფონის გადასაყენებლად. Android ტელეფონზე გადადით პარამეტრებში (Settings), მოძებნეთ „გადატვირთვის ოფციები“ (Reset Options) ან მსგავსი პარამეტრი და შემდეგ მიჰყევით ნაბიჯებს ქარხნული პარამეტრების აღსადგენად. იყავით საქმის კურსში უსაფრთხოების სიახლეებზე „Tech Today“-სთან ერთად, რომელიც ყოველ დილით თქვენს ელფოსტაზე მოგეწოდებათ.