ჩვენი გრძელვადიანი კოსმოსური პროგრამების საფუძველში ყოველთვის იყო ზედაპირული მიდგომა, დაუზუსტებელი ვარაუდი, ერთგვარი „აბა, რა ვიცი“ პრინციპი. ის, რომ თუ ასტრონავტებს მთვარეზე დავაბრუნებთ, იქ ყინულს ვიპოვით. და თუ ამ ყინულს საკმარისი რაოდენობით ვიპოვით, დავშლით წყალბადად და ჟანგბადად, და, აბა, რა ვიცი, ამ საწვავს გამოვიყენებთ მზის სისტემის სიღრმეში, შესაძლოა მარსზეც კი გასაფრენად. და თუ მარსზე მივალთ, წითელ პლანეტაზე კიდევ უფრო მეტ ყინულს ვიპოვით. მას მოვიპოვებთ, შევურევთ ატმოსფეროში არსებულ ნახშირორჟანგს, და, აბა, რა ვიცი, ამას ასტრონავტების უკან დასაბრუნებლად გამოვიყენებთ. ეს იდეა „აპოლოს“ ეპოქიდან მოყოლებული არსებობს და ბოლო წლებში აქტიურად უჭერდნენ მხარს NASA-ს ყოფილი ადმინისტრატორი ბილ ნელსონი და SpaceX-ის ილონ მასკი. მაგრამ საქმე ისაა: არავის არასდროს არ გადაუქცევია წყალი წარმატებით სარაკეტო საწვავად, მით უმეტეს, მნიშვნელოვანი ზომის კოსმოსური ხომალდისთვის. სტარტაპი „ჯენერალ გალაქტიკი“, რომელსაც ოცდაათ წლამდე ასაკის ორი ინჟინერი ხელმძღვანელობს, პირველობისკენ მიისწრაფვის. ამ შემოდგომაზე, „ჯენერალ გალაქტიკი“ გეგმავს 1,100 ფუნტიანი (დაახლოებით 500 კგ) თანამგზავრის გაშვებას, რომელიც ორბიტაზე მისი ერთადერთი საწვავის წყაროდ წყალს გამოიყენებს. თუ ეს იმუშავებს, ის არა მხოლოდ დაიწყებს „აბა, რა ვიცი“ პრობლემის გადაჭრას, არამედ აშშ-ის თანამგზავრებს უფრო მანევრულს გახდის იმ დროს, როდესაც კოსმოსში კონფლიქტის მზარდი შესაძლებლობა არსებობს. „ყველას უნდა მთვარის ან მარსის ბაზის აშენება. ვინ გადაიხდის ამაში? როგორ იმუშავებს ეს რეალურად?“ – კითხულობს ჰეილენ მეტისონი, „ჯენერალ გალაქტიკის“ აღმასრულებელი დირექტორი. „ჩვენი ხედვაა, ავაშენოთ ბენზინგასამართი სადგური მარსზე, – ამატებს ის, – მაგრამ საბოლოოდ შევქმნათ საწვავის შევსების ქსელიც“ მათ შორის. ეს არის, სულ მცირე, ძალიან, ძალიან გრძელვადიანი გეგმა. დასაწყისისთვის, მეტისონმა, SpaceX-ის ყოფილმა ინჟინერმა, და მისმა ტექნიკურმა დირექტორმა, ლუკ ნაისმა, Varda Space-ის ვეტერანმა, შეიძინეს ადგილი Falcon 9-ის რაკეტის გაშვებაზე. გაშვება ოქტომბერში ან შემოდგომის ბოლოსაა დაგეგმილი. დიდი გამარტივებით, კოსმოსურ ხომალდებში ძრავების ორი ძირითადი ტიპი გამოიყენება. შეგიძლიათ გამოიყენოთ საწვავი, როგორიცაა თხევადი მეთანი, შესაძლოა შეურიოთ მას დამჟანგავი და დაწვათ. ამას ქიმიური მამოძრავებელი სისტემა ეწოდება და ყველა დიდ რაკეტას, რომელიც ოდესმე გაუშვიათ, ამ მეთოდის რომელიმე ვარიაცია აქვს გამოყენებული, რადგან ის დიდ წევას უზრუნველყოფს, თუნდაც არ იყოს განსაკუთრებით ეფექტიანი. ან შეგიძლიათ აიღოთ გაზი, როგორიცაა ქსენონი, ელექტროენერგიით დაამუხტოთ და კოსმოსური ხომალდიდან გამოტყორცნოთ, როგორც იონიზებული გაზი ან პლაზმა. ამას ელექტრული მამოძრავებელი სისტემა ეწოდება – კიდევ ერთხელ, მეტისმეტად ვამარტივებ. „მას ძალიან, ძალიან დაბალი წევა აქვს. ხალხი ხუმრობით „კოსმოსურ ბოყინს“ ეძახის“, – ამბობს მეტისონი. „მაგრამ ის სამუდამოდ მუშაობს. მისი ეფექტურობა საოცარია.“ საკმარისი „ბოყინი“ დროთა განმავლობაში საკმაოდ ეფექტური შეიძლება აღმოჩნდეს. ელექტრული მამოძრავებელი სისტემა გამოიყენება თანამგზავრების სწორ ორბიტაზე შესანარჩუნებლად და კოსმოსური ზონდების, მაგალითად, „დოუნის“ (Dawn) გასაძრავად, რომელიც NASA-მ ასტეროიდების სარტყელის გამოსაკვლევად გაგზავნა. წყალი არ არის იდეალური არც ელექტრული და არც ქიმიური მამოძრავებელი სისტემებისთვის. მაგრამ ის შეიძლება ორივესთვის საკმარისად კარგი იყოს. მაგალითად, თხევადი მეთანისგან განსხვავებით, წყლის შემთხვევაში არ გჭირდებათ ინერვიულოთ, რომ ის შემთხვევით ააფეთქებს თქვენს კოსმოსურ ხომალდს, ან რომ მისი გაცივება უნდა -260 გრადუს ფარენჰაიტზე (-162 გრადუს ცელსიუსზე), ან ის, რომ თანამგზავრის მზისკენ მიმართვისას აორთქლდება. „ჯენერალ გალაქტიკი“ ორივე მეთოდის დემონსტრირებას თავისი „ტრინიტის“ მისიის დროს გეგმავს. ქიმიური მამოძრავებელი სისტემისთვის, ის ელექტროლიზს გამოიყენებს წყლის წყალბადად და ჟანგბადად დასაშლელად, შემდეგ კი წყალბადს დაწვავს, ჟანგბადის დამჟანგავად გამოყენებით. ელექტრული მამოძრავებელი სისტემისთვის – რომელსაც „ჰოლის მამოძრავებელს“ უწოდებენ – ის წყალს დაშლის, შემდეგ კი საკმარის ელექტროენერგიას გამოიყენებს, რომ ჟანგბადი პლაზმად იქცეს. ამის შემდეგ, მაგნიტური ველის გამოყენებით პლაზმას ფორმას მისცემენ და გამოტყორცნიან. იდეა იმაში მდგომარეობს, რომ ვაჩვენოთ, „რომ შეგვიძლია როგორც მაღალი ეფექტურობის მანევრების უზრუნველყოფა, ისე ზოგჯერ ადამიანებს სჭირდებათ სწრაფად მიაღწიონ სადმე ან სწრაფად უპასუხონ დრამატულ მოვლენას ორბიტალურ გარემოში,“ – ამბობს ნაისი, „ჯენერალ გალაქტიკის“ ტექნიკური დირექტორი. „ზოგჯერ კოსმოსში „ბოყინზე“ მეტია საჭირო.“ მაგალითად, ჩინური და რუსული თანამგზავრები სულ უფრო ხშირად დაფრინავენ ამერიკულებთან ახლოს. სწრაფი მანევრის მეთოდის პოვნა ამ კონკურენტებისგან თავის დასაღწევად არის ის, რითაც აშშ-ის კოსმოსური ძალები და სხვები უკიდურესად არიან დაინტერესებულნი. მეტისონის თქმით, იმედი იმაშია, რომ „ჩვენ შეგვიძლია მოგაწოდოთ მისიის დელტა-V-ს ხუთი ან 10-ჯერ მეტი“, რაც კოსმოსური ხომალდის სიჩქარისა და მიმართულების საერთო ცვლილებას ნიშნავს დროთა განმავლობაში. მეტისონი და ნაისი სტენფორდის უნივერსიტეტის მაგისტრატურაში შეხვდნენ ერთმანეთს და ამ წყალზე დაფუძნებული საწვავის იდეაზე მუშაობა დაიწყეს. მათ თავი მთლიანად ამ იდეას მიუძღვნეს – და დააარსეს კომპანია – მაშინაც კი, როდესაც ისეთ ადამიანებისთვის მუშაობდნენ, როგორიცაა მასკი. მათ შეაგროვეს კვლევითი ნაშრომები და დაუკავშირდნენ ყველას, ვინც მსგავს სისტემებზე მუშაობდა. „შემდეგ ამას მოდელირების პროგრამულ უზრუნველყოფაზე გადაგვაქვს. ვამოწმებთ განტოლებებს. უამრავი Python-ის სკრიპტი შევქმენით სხვადასხვა მისიის შემთხვევების გასაანალიზებლად“, – ამბობს მეტისონი. საბოლოოდ, მათ მიაღწიეს წერტილს, „სადაც მივხვდით: „ეს საკმაოდ განსხვავებულია. ეს ამაღელვებელია.“ და ასე მივხვდით, რომ გვქონდა ისეთი რამ, რაშიც რეალური ფულის ჩადება ღირდა.“ ამ დროისთვის, მეტისონმა და ნაისმა 10 მილიონი დოლარის ვენჩურული კაპიტალი მოიძიეს, რაც აეროკოსმოსურ ინდუსტრიაში შედარებით მცირე თანხაა.