ჯეიმს მ. და ქეთლინ დ. სტოუნის სახელობის ცენტრი უთანასწორობისა და შრომის მომავლის ფორმირების შესახებ ოფიციალურად 2025 წლის 3 ნოემბერს გაიხსნა, რამაც გააერთიანა მეცნიერები, პოლიტიკოსები და პრაქტიკოსები, რათა შეესწავლათ ეკონომიკური შესაძლებლობების, ტექნოლოგიისა და დემოკრატიის კრიტიკული საკითხები. MIT-ის პროფესორების, დარონ აცემოღლუს, დევიდ ოტორისა და საიმონ ჯონსონის თანა-ხელმძღვანელობით, ახალი სტოუნის ცენტრი აანალიზებს იმ ძალებს, რომლებიც ხელს უწყობენ მზარდ შემოსავლისა და სიმდიდრის უთანასწორობას სამუშაო ადგილების ხარისხისა და შრომის ბაზარზე შესაძლებლობების შემცირების გზით იმ მუშაკებისთვის, რომლებსაც უმაღლესი განათლება არ აქვთ. ცენტრი ინოვაციურ გზებს ეძებს ეკონომიკის უფრო სამართლიან ტრაექტორიაზე გადასაყვანად. MIT-ის პროვოსტმა ანანთა ჩანდრაკასანმა გახსნა ღონისძიება და ხაზი გაუსვა ცენტრის მისიის გადაუდებლობასა და მნიშვნელობას. „რადგან ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტები უფრო მძლავრი ხდება და უფრო ფართოდ ინერგება“, – განაცხადა მან, – „უნდა ვეცადოთ, რომ ყველა ფენის ადამიანმა შეძლოს ეკონომიკაში შესაძლებლობების პოვნა.“ ქვემოთ მოცემულია შუადღის დისკუსიებიდან ძირითადი მოსაზრებები სიმდიდრის უთანასწორობაზე, ლიბერალიზმსა და მუშაკთა ინტერესებზე ორიენტირებულ ხელოვნურ ინტელექტზე (AI). **სიმდიდრის უთანასწორობას კერძო ბიზნესი და საჯარო პოლიტიკა განაპირობებს** პრინსტონის უნივერსიტეტის წარმომადგენელმა ოუენ ზიდარმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ისეთი ბიზნესების მფლობელები, როგორიცაა მანქანის დილერები, სამშენებლო ფირმები და ფრანშიზები, მთლიანი ზედა 1 პროცენტის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენენ. „ყოველ საჯარო კომპანიის აღმასრულებელ დირექტორზე, რომელიც დიდ ყურადღებას იპყრობს“, – განმარტა მან, – „მოდის ათასი კერძო ბიზნესის მფლობელი, რომლებსაც სულ მცირე 25 მილიონი დოლარის სიმდიდრე გააჩნიათ.“ ამ ბიზნესმენებს გააჩნიათ გადაჭარბებული პოლიტიკური გავლენა გადაჭარბებული წარმომადგენლობის, ლობირებისა და შემოწირულობების გზით. პრინსტონის უნივერსიტეტის ატიფ მიანმა მაღალი უთანასწორობა აშშ-ის ვალის კრიზისს დაუკავშირა და განაცხადა, რომ ზედა ფენაში არსებული მასიური დანაზოგები პროდუქტიულ ინვესტიციებში არ მიემართება. ამის ნაცვლად, საპროცენტო განაკვეთების შემცირება მთავრობას უბიძგებს სულ უფრო დიდი ფისკალური დეფიციტისკენ. სიმდიდრის უთანასწორობის შესამცირებლად, მომხსენებლებმა ხაზი გაუსვეს პოლიტიკურ წინადადებებს, მათ შორის კერძო ბიზნესის მფლობელებისთვის 20-პროცენტიანი გამოქვითვის გაუქმებას და სიმდიდრეზე გადასახადების გაზრდას. თუმცა, პოლიტიკა გულდასმით უნდა დაიგეგმოს. MIT-ის სლოანის მენეჯმენტის სკოლის წარმომადგენელმა ანტუანეტ შოარმა განმარტა, თუ როგორ გააუარესა იპოთეკური სუბსიდიების პოლიტიკამ 2008 წლის ფინანსური კრიზისის შემდეგ უთანასწორობა, რითაც ხელყოფდა ღარიბი პოტენციური სახლის მფლობელების უფლებებს. **მთავრობებმა უნდა უზრუნველყონ ძირითადი საზოგადოებრივი სიკეთეები და ეკონომიკური უსაფრთხოება** ბრაუნის უნივერსიტეტის უოტსონის საერთაშორისო და საჯარო საქმეთა სკოლის წარმომადგენელმა მარკ დანკელმანმა გადაჭარბებული ბიუროკრატია თანამედროვე ლიბერალური დემოკრატიის მთავარ პრობლემად დაასახელა. „ჩვენ ვერ ვაშენებთ მაღალსიჩქარიან რკინიგზას. საკმარის საცხოვრებელს ვერ ვაშენებთ,“ – განმარტა მან. „ეს უბიძგებს რიგით ადამიანებს, რომელთაც სურთ, რომ მთავრობა მუშაობდეს, პოპულისტურ ბანაკში გადავიდნენ. ჩვენ ეს საკუთარ თავს დავუშავეთ.“ ჯოშ კოენმა (Apple University / კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ბერკლი) ხაზი გაუსვა, რომ ლიბერალიზმმა უნდა უზრუნველყოს საერთო კეთილდღეობა და სამართლიანი შესაძლებლობები და არა მხოლოდ ინდივიდუალური თავისუფლებების დაცვა. როდესაც ადამიანებს აკლიათ ეკონომიკური უსაფრთხოება, მათ შეიძლება მიმართონ ლიდერებს, რომლებიც მთლიანად უარყოფენ ლიბერალურ პრინციპებს. **ლიბერალურმა დემოკრატიამ უნდა მოერგოს ცვლილებებს, მაგრამ შეინარჩუნოს თავისი ძირითადი ღირებულებები** ნიუ-იორკის ქალაქის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულთა ცენტრის წარმომადგენელმა ჰელენა როზენბლატ დჰარმა აღნიშნა, რომ ლიბერალიზმი და დემოკრატია ყოველთვის არ ყოფილან მოკავშირეები. ისტორიულად, „სამოქალაქო თანასწორობა ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, მაგრამ არა პოლიტიკური თანასწორობა,“ – თქვა მან. „ლიბერალები ძალიან უფრთხოდნენ მასებს.“ მომხსენებლებმა ხაზი გაუსვეს, რომ ლიბერალიზმის დღევანდელი გამოწვევაა ავტორიტარული ძალაუფლების შეზღუდვისა და ფუნდამენტური თავისუფლებების დაცვის ვალდებულებების შენარჩუნება, ამავდროულად საკუთარი წარუმატებლობების გამოსწორება. დანკელმანის აზრით, ეს ნიშნავს „პოპულიზმის თესლის დათესვის აღმოფხვრას იმით, რომ მთავრობა სათანადოდ დააბალანსებს ინდივიდუალურ უფლებებსა და უმრავლესობის ნებას.“ **ხალხზე ორიენტირებული პოლიტიკა სოციალური მედიის რეგულირებას მოითხოვს** გახსნის ღონისძიებაზე მის ძირითად მოხსენებაში, აშშ-ის წარმომადგენელმა ჯეიკ ოშინკლოსმა (მასაჩუსეტსის მე-4 ოლქი) მთავრობის ეფექტურობისა და საზოგადოებრივი ნდობის ეს ცნებები ტექნოლოგიების გავლენას დაუკავშირა. მან ხაზი გაუსვა სოციალური მედიის პლატფორმების რეგულირების აუცილებლობას. „ჩემი აზრით, მედია კულტურაზე წინ დგას, კულტურა კი პოლიტიკაზე“, – თქვა მან. „თუ უკეთესი კულტურა გვინდა, და რა თქმა უნდა, უკეთესი პოლიტიკა გვინდა, უკეთესი მედია გვჭირდება.“ ოშინკლოსმა შესთავაზა, რომ რეგულაცია უნდა მოიცავდეს სოციალური მედიის კომპანიებისთვის კონტენტზე პასუხისმგებლობის დაკისრებას და არასრულწლოვნებისთვის მიზნობრივი რეკლამის აკრძალვას. მან ასევე გაიმეორა ცენტრის კვლევითი პროგრამის გადაუდებლობა და მნიშვნელობა, განსაკუთრებით იმის გასაგებად, გააძლიერებს თუ ჩაანაცვლებს AI შრომას. „ჩემი მიკერძოება ყოველთვის იყო: ტექნოლოგია ქმნის უფრო მეტ სამუშაო ადგილს“, – თქვა მან. „შესაძლოა, ამჯერად სხვაგვარადაა. შესაძლოა, ვცდები.“ **გაძლიერება არის მუშაკზე ორიენტირებული AI-ის გასაღები — მაგრამ შეიძლება საჭირო გახდეს AI-ის ალტერნატიული არქიტექტურები** სტოუნის ცენტრის თანა-დირექტორმა დარონ აცემოღლუმ განაცხადა, რომ გაფართოება